Mô hình Just in Time là gì? Vai trò, Cách hoạt động và Ví dụ

Quản lý chất lượng trong sản xuất
Quản lý chất lượng trong sản xuất
11 June, 2024
sơ đồ pert
Sơ đồ PERT là gì? 5 bước tạo ra sơ đồ PERT
13 June, 2024
5/5 - (1 vote)

Last updated on 14 June, 2024

Mô hình Just in Time (JIT) là một chiến lược quản lý chuỗi cung ứng nhằm mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả sản xuất bằng cách giảm thiểu hàng tồn kho và nhận nguyên vật liệu “đúng lúc, đúng nơi, đúng số lượng”. JIT được phát triển bởi Toyota trong những năm 1950 và ngày nay đã trở thành một phương pháp phổ biến được áp dụng bởi nhiều doanh nghiệp trên toàn thế giới. Cùng tìm hiểu chi tiết về mô hình này qua bài viết dưới đây.

Mô hình Just in Time là gì? 

Just in Time (JIT) có thể hiểu đơn giản là một phương pháp quản lý hàng tồn kho. Theo phương pháp này, doanh nghiệp chỉ nhận hàng từ nhà cung cấp khi cần thiết, chứ không dự trữ sẵn một lượng hàng lớn. Mục đích chính của mô hình Just in time là giảm chi phí lưu trữ hàng tồn kho và tăng tốc độ lưu chuyển hàng (tức là bán được hàng nhanh hơn).

Mô hình Just in time dựa trên 5 nguyên tắc chính, còn gọi là 5 Zeros (5 số 0):

  • Không tồn kho dư thừa (Zero Stock): Chỉ có đủ nguyên vật liệu cần thiết cho sản xuất tại đúng thời điểm. Điều này giúp tránh lãng phí lưu trữ và dồn vốn vào hàng tồn kho không cần thiết.
  • Không trì hoãn (Zero Delay): Mỗi bước trong quy trình sản xuất cần diễn ra nhanh nhất có thể, tránh tình trạng chờ đợi sản phẩm, phụ tùng hay thông tin từ các khâu khác.
  • Không hư hỏng (Zero Failure): Máy móc thiết bị vận hành trơn tru, ít hỏng hóc. Doanh nghiệp nên thực hiện bảo trì định kỳ để tránh sự cố bất ngờ gây gián đoạn sản xuất.
  • Không lỗi (Zero Defect): Sản phẩm được sản xuất đúng ngay từ lần đầu tiên, giảm thiểu phế phẩm và đảm bảo chất lượng, uy tín với khách hàng. Phương pháp Six Sigma có thể hỗ trợ đạt được mục tiêu “ngay từ lần đầu”.
  • Không giấy tờ (Zero Paper): Giảm thiểu thủ tục giấy tờ rườm rà. Các công cụ kỹ thuật số hiện đại giúp tự động hóa việc thu thập dữ liệu, nâng cao hiệu quả các công việc 

Vai trò của mô hình Just in Time

Mô hình Just in time đòi hỏi lập kế hoạch cẩn thận toàn bộ chuỗi cung ứng và sử dụng phần mềm tiên tiến để thực hiện toàn bộ quy trình cho đến khi giao hàng. Điều này giúp tăng hiệu quả và loại bỏ khả năng sai sót vì mọi khâu đều được theo dõi chặt chẽ. Dưới đây là một số lợi ích quan trọng của hệ thống quản lý hàng tồn kho Just in time:

Giảm thiểu lãng phí hàng tồn kho

Mô hình Just in time giúp loại bỏ tình trạng sản xuất thừa, xảy ra khi cung vượt cầu đối với một mặt hàng nào đó dẫn đến việc tồn kho quá nhiều. Điều này làm tăng lãng phí và chiếm dụng diện tích kho. Với hệ thống Just in time, chỉ đặt hàng những gì cần thiết, vì vậy không có nguy cơ tích trữ hàng tồn kho không sử dụng được.

Giảm chi phí lưu kho

Thuê kho bãi tốn kém và hàng tồn kho dư thừa có thể làm tăng gấp đôi chi phí lưu kho. Trong hệ thống Just in time, chi phí lưu kho được giảm thiểu tối đa. Bởi vì chỉ đặt hàng khi khách hàng đặt hàng, nên hàng hóa đã được bán trước khi đến nơi, do đó không cần phải lưu trữ chúng trong thời gian dài. Các công ty áp dụng mô hình quản trị hàng tồn kho Just in time có thể giảm số lượng hàng hóa trong kho hoặc loại bỏ hoàn toàn kho bãi.

Kiểm soát tốt hơn cho nhà sản xuất

Trong mô hình Just in time, nhà sản xuất có toàn quyền kiểm soát quy trình sản xuất, hoạt động theo nguyên tắc kéo cầu. Họ có thể đáp ứng nhu cầu của khách hàng bằng cách nhanh chóng tăng sản lượng cho một sản phẩm đang hút khách và giảm sản lượng cho các mặt hàng bán chậm. Điều này làm cho mô hình linh hoạt và có thể đáp ứng các nhu cầu luôn thay đổi của thị trường. 

Đầu tư ít hơn

Chỉ những loại hàng tồn kho cần thiết mới được lấy và do đó cần ít vốn lưu động hơn khi mua sắm. Vì lượng hàng tồn kho ít hơn do vậy tỷ suất lợi nhuận trên đầu tư (ROI) sẽ cao hơn. Mô hình Just in time sử dụng khái niệm “ngay từ lần đầu tiên” có nghĩa là thực hiện các hoạt động đúng ngay từ lần đầu tiên khi được thực hiện. Do đó giảm chi phí kiểm tra và làm lại. Điều này đòi hỏi ít đầu tư hơn cho công ty, số tiền này được tái đầu tư để khắc phục lỗi và tạo ra nhiều lợi nhuận hơn từ việc bán hàng.

Cách mô hình Just in time hoạt động

Trong mô hình Just in time, vật tư chỉ được giao đúng thời điểm cần thiết cho sản xuất hoặc để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, tránh lưu kho lâu. Mục tiêu chính là loại bỏ lãng phí và tăng hiệu quả hoạt động. Do đó, Just in time đòi hỏi các hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp uy tín để đảm bảo chất lượng thay vì giá thành rẻ nhất.

Just in time là một quy trình quản lý tinh gọn (Lean Management). Trong Just in time, tất cả các khâu trong hệ thống sản xuất hoặc dịch vụ, đặc biệt là con người, đều được liên kết với nhau. Mọi bộ phận cùng trao đổi thông tin và phụ thuộc lẫn nhau để tạo ra kết quả thành công.

Mô hình Just in time bắt nguồn từ Kaizen, đây là một triết lý kinh doanh của Nhật Bản, hướng tới việc cải thiện hoạt động sản xuất một cách liên tục và sự tham gia của tất cả nhân viên, từ công nhân lắp ráp đến Giám đốc điều hành (CEO). Giống như JIT, mục tiêu của Kaizen là giảm thiểu lãng phí và cải thiện chất lượng.

Nhược điểm của mô hình Just in Time

Mặc dù mô hình Just in time (JIT) giúp doanh nghiệp tiết kiệm rất nhiều chi phí, nhưng nó cũng tồn tại một vài hạn chế:

Khó khăn trong việc điều chỉnh đơn hàng

Vì hàng tồn kho được giữ ở mức tối thiểu và chỉ dựa trên đơn đặt hàng ban đầu của khách hàng, nên mô hình JIT khiến việc điều chỉnh đơn hàng trở nên rất khó khăn.

Phụ thuộc vào nhà cung cấp

JIT phụ thuộc nhiều vào năng lực và tính đúng giờ của nhà cung cấp, điều này khó đảm bảo. Ngoài ra, nhà sản xuất cần có khả năng trang trải bất kỳ sự gia tăng đột ngột nào về giá nguyên vật liệu, vì họ không thể đợi đặt hàng trong thời gian giá cả tốt hơn.

Tác động môi trường

Do mô hình JIT đòi hỏi nhiều hoạt động vận chuyển giữa nhà cung cấp, nhà sản xuất và khách hàng, nên nó có thể ảnh hưởng đến môi trường do tiêu thụ quá nhiều nhiên liệu hóa thạch và bao bì.

Rủi ro gián đoạn

Trong trường hợp xảy ra gián đoạn nguồn cung hoặc vận chuyển, mô hình JIT có thể tác động nghiêm trọng đến doanh nghiệp. Vì không có hàng tồn kho dự phòng, việc bán hàng có thể bị đình trệ.

Phụ thuộc phần mềm

Áp dụng JIT đòi hỏi theo dõi và tổ chức chặt chẽ, điều này sẽ khó khăn nếu thực hiện thủ công. Cần sử dụng phần mềm để giúp quản lý toàn bộ quy trình dễ dàng hơn. Mặc dù phần mềm tốt hỗ trợ rất nhiều, việc triển khai hệ thống phần mềm mới và đào tạo nhân viên sử dụng có thể tốn kém và phức tạp.

Nhìn chung, Just in time giúp tiết kiệm rất nhiều chi phí vốn sẽ bị chiếm dụng bởi hàng tồn kho. Nhưng đồng thời, cần thực hiện Just in time một cách cẩn thận để tránh thua lỗ trong những tình huống không thể dự đoán trước.

Các ngành sử dụng quản lý hàng tồn kho Just in time

Ngành may mặc

Just in time là cách lý tưởng để giảm chi phí lưu trữ hàng tồn kho cao trong ngành may mặc. Việc dự trữ quần áo tốn kém và rủi ro vì cần phải lưu trữ nhiều kiểu dáng, kích cỡ và màu sắc khác nhau để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Hàng không vũ trụ

Ngành hàng không vũ trụ có rủi ro chậm trễ và chi phí vượt mức cao hơn so với nhiều ngành khác. JIT giúp giảm thiểu những vấn đề đó và tiết kiệm diện tích đáng kể trong nhà máy.

Chuỗi cửa hàng bán lẻ lớn

Các cửa hàng như Walmart và Target lên lịch nhập hàng theo mùa vụ, nhu cầu dự kiến và kinh nghiệm trước đây. Ví dụ như hàng hóa cho mùa tựu trường, thời tiết theo mùa và Giáng sinh. Khi nhu cầu giảm, họ sẽ dọn sạch kệ để dành chỗ cho hàng hóa của mùa tiếp theo.

Ngành xây dựng

Trong xây dựng, lãng phí là việc lưu trữ vật liệu và di chuyển vật liệu thường xuyên. Những người ủng hộ phương pháp tinh gọn (lean) đã điều chỉnh JIT để giảm thiểu những vấn đề này.

Chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh

Các chuỗi cửa hàng cần dự trữ sẵn một lượng nguyên liệu nhất định. Tuy nhiên, thức ăn chỉ được chế biến khi có đơn đặt hàng. Quy trình, Just in time giúp loại bỏ lãng phí thực phẩm và sử dụng nguyên liệu tươi giúp các chuỗi cửa hàng có lợi thế về marketing.

Sản xuất

Trong sản xuất, tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường và chi phí sản xuất có thể quyết định sự thành bại của một công ty. Mô hình Just in time giúp giảm thời gian luân chuyển trong hệ thống sản xuất và cải thiện thời gian phản hồi từ nhà cung cấp và khách hàng.

Bán lẻ

Mô hình Just in time tập trung vào việc có đủ hàng để đáp ứng nhu cầu – và không dư thừa. Trước đây, các nhà bán lẻ thường dự trữ hàng hóa để không bị hết hàng và mất doanh số tiềm năng. Tuy nhiên, đây không phải là lựa chọn cho các cửa hàng hoạt động với ngân sách eo hẹp. Với mô hình JIT, mục tiêu là không lưu trữ hàng tồn kho cho đến khi khách hàng đặt hàng.

Ví dụ về Mô hình Just in time

Toyota

Toyota, nổi tiếng với hệ thống quản lý hàng tồn kho Just in time (JIT), chỉ đặt hàng phụ tùng khi nhận được đơn đặt hàng xe mới. Mặc dù áp dụng phương pháp này từ những năm 1970, nhưng Toyota đã mất tới 20 năm để hoàn thiện nó.

Tuy nhiên, hệ thống JIT của Toyota suýt khiến công ty ngừng hoạt động vào tháng 2 năm 1997, sau một vụ hỏa hoạn tại Aisin – nhà cung cấp phụ tùng ô tô của Nhật Bản – làm giảm đáng kể năng lực sản xuất van P (P-valve) cho xe Toyota. Vì Aisin là nhà cung cấp duy nhất của bộ phận này, việc nhà máy ngừng hoạt động hàng tuần đã khiến Toyota phải ngừng sản xuất trong vài ngày.

Điều này gây ra hiệu ứng domino, các nhà cung cấp phụ tùng khác của Toyota cũng phải tạm thời đóng cửa vì nhà sản xuất ô tô không cần phụ tùng của họ trong thời gian đó. Hậu quả là vụ cháy này khiến Toyota thiệt hại 160 tỷ yên doanh thu.

Nhiều công ty thành công nhất trên thế giới, bao gồm Amazon, Apple, Nike,…đều sử dụng quản lý hàng tồn kho Just in time và xây dựng mối quan hệ nhà cung cấp vững chắc để duy trì vị trí cạnh tranh của họ. Cùng xem qua một số ví dụ sau đây:

Amazon

Thay vì lưu trữ hàng hóa tại kho riêng, Amazon thiết lập khu vực chuyên dụng bên trong kho của các nhà cung cấp chính. Điều này giúp Amazon đáp ứng nhanh chóng nhu cầu giao hàng 24 giờ cho các sản phẩm chăm sóc sức khỏe của P&G.

Apple

Chỉ với một kho trung tâm ở Mỹ và khoảng 150 nhà cung cấp toàn cầu quan trọng, Apple có mối quan hệ chặt chẽ với các nhà cung cấp. Chiến lược này giúp Apple trở thành một trong những công ty có lợi nhuận cao nhất thế giới.

The Boeing Company

Boeing hợp tác chặt chẽ với các nhà cung cấp để loại bỏ sản phẩm dư thừa, giảm chi phí và cải thiện chất lượng sản phẩm.

Nike

Nike triển khai JIT để cải thiện các cơ sở sản xuất riêng lẻ ở Đông Nam Á. Kết quả là công ty giảm thời gian chờ đợi 40%, tăng năng suất 20% và có thể giới thiệu các mẫu mới nhanh hơn 30%.

Tesla

Tesla tự chủ chuỗi cung ứng, duy trì lượng hàng tồn kho tối thiểu và sản xuất theo nhu cầu. Điều này giúp Tesla có nhiều vốn hơn vì không bị ràng buộc với hàng tồn kho dư thừa.

Zara

Zara tự chủ chuỗi cung ứng và đưa hàng hóa ra thị trường cực kỳ nhanh chóng. Công ty thiết kế và sản xuất tới 50% quần áo vào giữa mùa. Nhờ đó, Zara có thể phản ứng nhanh chóng với các xu hướng thời trang mới nhất.

——————————-

Công ty Tư vấn Quản lý OCD (OCD Management Consulting Co) là một trong những công ty tư vấn quản lý hàng đầu Việt Nam với tính chuyên nghiệp, thực tiễn và chất lượng cao.

Nếu bạn quan tâm, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí!

Thông tin chính thức về OCD được cập nhật tại website: https://ocd.vn

Fanpage chính thức của OCD vui lòng truy cập: https://facebook.com/OCDConsulting

Liên hệ nhanh Hotline/Zalo: 0886595688 hoặc gửi email đến: ocd@ocd.vn

Contact Us

//]]>