Quản trị mua hàng trong ngành sản xuất Case study Honda

Quản trị mua hàng trong ngành sản xuất (Procurement Management) đóng vai trò huyết mạch. Một chiếc ô tô thông thường được lắp ráp từ khoảng 30.000 linh kiện khác nhau, do đó chi phí nguyên vật liệu và linh kiện thường chiếm từ 60% đến 70% tổng giá vốn hàng bán (COGS). Việc quản trị chuỗi cung ứng không chỉ đơn thuần là bài toán “mua rẻ bán đắt”, mà đã trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi mang tính chiến lược.

Tập đoàn Honda (Honda Motor Co., Ltd.) là một trong những minh chứng điển hình nhất thế giới về nghệ thuật quản trị mua hàng. Khác với cách tiếp cận truyền thống là chèn ép nhà cung cấp để ép giá, Honda áp dụng triết lý “Keiretsu hiện đại” – coi nhà cung cấp là đối tác chiến lược dài hạn, hỗ trợ họ nâng cao năng lực sản xuất và cùng nhau phát triển bền vững.

Triết lý quản trị mua hàng trong ngành sản xuất của Honda

Chức năng mua hàng của Honda chính thức được nâng lên cấp độ quản trị chiến lược từ tháng 3 năm 1956. Triết lý mua hàng của Honda xoay quanh khái niệm “Kyosei” (Cùng tồn tại và cùng thịnh vượng).

Ba nguyên tắc cốt lõi trong hoạt động mua hàng của Honda bao gồm:

• Cạnh tranh tự do (Free Competition): Mở rộng cánh cửa cho tất cả các nhà cung cấp trên toàn cầu, thúc đẩy sức cạnh tranh để đảm bảo cung ứng linh kiện chất lượng cao với số lượng, thời điểm và chi phí tối ưu.

• Bình đẳng (Equal Treatment): Đối xử bình đẳng với tất cả đối tác, bất kể quy mô doanh nghiệp hay quốc tịch. Không phân biệt nhà cung cấp lớn hay nhỏ.

• Tôn trọng sự độc lập (Respect for Independence): Tôn trọng chính sách, công nghệ và quyền tự chủ của nhà cung cấp, khuyến khích họ phát triển năng lực tự thân.

Ban đầu, bộ tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp dựa trên mô hình QCD (Quality, Cost, Delivery) – Chất lượng, Chi phí, Giao hàng. Tuy nhiên, để đáp ứng xu thế hiện đại, Honda đã mở rộng khung tiêu chuẩn này thành QCDDE với sự bổ sung của Development (Năng lực phát triển công nghệ) và Environment (Môi trường).

Quản trị mua hàng trong ngành sản xuất là quản trị mối quan hệ với nhà cung cấp

Trọng tâm trong chiến lược Procurement của Honda nằm ở hệ thống Quản trị quan hệ nhà cung cấp (Supplier Relationship Management – SRM) cực kỳ chuyên sâu và thực tế.

Chương trình Kỹ sư biệt phái

Thay vì chờ đến khi hoàn thiện bản thiết kế nội bộ mới gửi cho nhà cung cấp để nhận báo giá, Honda mời các kỹ sư của nhà cung cấp tham gia trực tiếp vào giai đoạn nghiên cứu và phát triển (R&D) ngay từ đầu. Hệ thống này giúp Honda và nhà cung cấp thống nhất về giới hạn chi phí (Target Costing) và tính khả thi của kỹ thuật, qua đó rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và giảm thiểu chi phí phát sinh do thiết kế lỗi.

Chương trình Best Partner

Khi nhà cung cấp gặp vấn đề về hiệu suất hoặc giá thành quá cao, Honda không lập tức cắt hợp đồng. Thay vào đó, Honda cử một nhóm “chuyên gia tác chiến” (bao gồm kỹ sư chất lượng, chuyên gia Lean Manufacturing) xuống trực tiếp nhà máy của đối tác trong nhiều tháng.

Nhóm này sẽ giúp nhà cung cấp áp dụng quy trình tinh gọn, cấu trúc lại mặt bằng xưởng, và giảm thiểu lãng phí (Muda) để cắt giảm chi phí sản xuất. Lợi ích từ việc cắt giảm này sẽ được chia sẻ cho cả Honda và nhà cung cấp, tạo ra động lực thực sự cho một mối quan hệ Win-Win.

Hỗ trợ nhân sự cho nhà cung cấp

Một điểm vô cùng độc đáo là Honda thành lập nhóm SARG (Supplier Support Associate Relation Group) nhằm cung cấp các buổi hội thảo, tư vấn về luật lao động, xu hướng quản trị nhân sự và cách giữ chân người tài cho chính các nhà cung cấp. Honda hiểu rằng: “Nhà cung cấp có một đội ngũ lao động ổn định, hạnh phúc thì họ mới có thể cung ứng linh kiện chất lượng và ổn định cho Honda”.

Chính sách mua hàng xanh

Năm 2001, Honda ban hành Sổ tay Hướng dẫn Mua hàng Xanh và cập nhật liên tục để áp dụng trên quy mô toàn cầu với tiêu chí: “Giảm thiểu dấu chân môi trường trên toàn bộ chuỗi cung ứng”.

• Bắt buộc áp dụng ISO 14001: Honda yêu cầu các nhà cung cấp cấp 1 (Tier 1) phải đạt được chứng nhận quản lý môi trường ISO 14001, đồng thời khuyến khích họ đốc thúc các nhà cung cấp cấp 2 và cấp 3 thực hiện tương tự.

• Quản lý Hóa chất và Khí thải: Yêu cầu đối tác báo cáo lượng khí nhà kính (CO2), giảm thiểu lượng nước sử dụng, lượng chất thải tạo ra và kiểm soát nghiêm ngặt các hóa chất độc hại.

Quản trị rủi ro và chuyển đổi linh hoạt

Trong quá khứ, ngành ô tô chủ yếu nhập khẩu linh kiện dạng CKD (Knockdown) từ Nhật Bản để lắp ráp ở nước ngoài. Tuy nhiên, mô hình này rất dễ đứt gãy khi có rủi ro toàn cầu (tỷ giá, thiên tai, dịch bệnh).

Để giải quyết, Honda đã chuyển hướng mạnh mẽ sang Nội địa hóa nguồn cung (Local Sourcing). Hơn thế nữa, để đối phó với khủng hoảng khan hiếm linh kiện (như chip bán dẫn), vào năm 2020, Honda đã thực hiện cải tổ bộ máy bằng cách tích hợp Bộ phận Mua hàng và Bộ phận Thiết kế (R&D). Sự hợp nhất này giúp việc tìm kiếm nguồn vật liệu thay thế hoặc thiết kế lại sản phẩm để dùng chung linh kiện trở nên cực kỳ nhanh chóng.

Bài học rút ra

Cách tiếp cận của Honda mang lại những bài học sâu sắc cho bất kỳ doanh nghiệp sản xuất nào:

Kết luận: Quản trị thu mua không đơn giản là nghệ thuật mặc cả. Honda đã chứng minh rằng việc xây dựng một mạng lưới nhà cung cấp được trao quyền, được hỗ trợ kỹ thuật và liên kết bằng sự tôn trọng chính là “chiếc khiên” vững chắc nhất giúp doanh nghiệp vượt qua mọi biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đọc thêm

Transformation Consultant là làm gì? Cẩm nang nghề nghiệp chi tiết