Tái cơ cấu DNNN: Phương án nào hiệu quả?

alt(ĐTCK-online) Hiệu quả hoạt động của nhiều DNNN, nhất là các tổng công ty, tập đoàn đã được chứng minh là kém, không tương xứng với nguồn lực và vị thế họ đang được hưởng.

Việc tái cơ cấu DNNN đã được khẳng định, song đang có nhiều ý kiến tranh luận quanh 2 hướng đi: sắp xếp lại trong nội bộ các tổng công ty, tập đoàn, nhưng vẫn giữ mô hình đơn sở hữu hay quyết liệt CPH để chuyển sang đa sở hữu và chịu sự giám sát nhiều hơn từ xã hội.


"Đua nhau" tái cơ cấu

Mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước, tổng công ty nhà nước kinh doanh đa ngành đã lộ rõ những bất cập và rủi ro, hiện các "nắm đấm thép" đang tái cơ cấu để tập trung vào những mũi nhọn, ngành nghề cốt lõi. Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) đã tái cấu trúc theo mô hình công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, 5 tổng công ty TNHH 1 thành viên, 100% vốn của Tập đoàn và 12 tổng công ty chuyên ngành. Theo định hướng, PVN sẽ chỉ giữ lại một tổng công ty TNHH một thành viên 100% vốn của Tập đoàn là Tổng công ty Khoan thăm dò và Khai thác dầu khí; còn lại sẽ thoái vốn ở các mức độ khác nhau tại các đơn vị khác.

Tại Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam, đề án tái cơ cấu toàn diện theo hướng thu gọn Tập đoàn còn 43 công ty con, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực đóng tàu và công nghiệp phụ trợ cho đóng tàu, cắt giảm 216 DN còn lại bằng các hình thức bán, CPH, cho thuê… đã được Chính phủ phê duyệt từ cuối năm 2010, nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả sơ bộ nào được đưa ra.

Tập đoàn Xây dựng Công nghiệp Việt Nam đang lựa chọn nhà thầu tư vấn xây dựng chiến lược phát triển và tái cấu trúc các DN của Tập đoàn và triển khai thực hiện CPH công ty mẹ các tổng công ty: Lilama, Licogi, Coma và các đơn vị thành viên. Song nhiều DN trong số đó đang lỗ, hoạt động kém hiệu quả, CPH có thể gặp khó khăn.

Tập đoàn Dệt may, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông, Tập đoàn Than Khoáng sản, Tập đoàn Phát triển nhà và đô thị, Tổng công ty Hàng không… cũng đã công bố triển khai kế hoạch tái cơ cấu.

Với một loạt tập đoàn, tổng công ty đang và sẽ tái cơ cấu, làm thế nào để đạt hiệu quả? Một lãnh đạo Bộ Tài chính nói: "Trong giai đoạn hiện nay, kinh tế khó khăn, các tập đoàn, tổng công ty có thể tái cơ cấu bằng nhiều hình thức. Các DN này có quá nhiều công ty con, họ cần tự giác tổ chức, sắp xếp lại theo hướng tập trung vào những ngành cốt lõi. Khi hoạt động của DN không dàn trải, năng lực quản trị của DN tốt, thì xây dựng phương án và thực hiện CPH sẽ thuận lợi".


Cần "nhát cắt" CPH

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó tổng giám đốc, Phó trưởng ban Sắp xếp đổi mới DN của PVN cho biết, PVN đã hoàn thành cơ bản công tác CPH các đơn vị thuộc Tổng công ty Dầu khí Việt Nam trước đây theo kế hoạch CPH đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Tuy vậy, việc thoái vốn của PVN để tập trung vào lĩnh vực sản xuất cốt lõi chưa làm tốt ngay được, do việc nhìn nhận đánh giá đâu là lĩnh vực mũi nhọn, lĩnh vực chính còn phụ thuộc vào thời điểm nhất định và hiệu quả nhất định của nền kinh tế.

"Nếu chúng ta nhận thức không nhanh, nắm bắt không kịp thời và giải quyết không triệt để thì hệ lụy quá trình tái cơ cấu tiếp tục là đầu tư dàn trải, hiệu quả đầu tư đồng vốn không cao và không phát triển bền vững", ông Dũng nói.

Yêu cầu đặt ra hiện nay khi tái cơ cấu DNNN là cần thay đổi bản chất về quản lý kinh tế, chứ không phải hình thức nhằm tiến tới xóa bỏ tính tùy tiện của cơ chế đơn sở hữu, tính tùy tiện trong điều hành DNNN để tăng năng suất lao động. Trên thực tế, hiệu quả hoạt động của DNNN sau CPH đã được chứng minh là tốt hơn hẳn, đơn cử như tại Vinamilk, Vinaconex, các tổng công ty ngành dầu khí...

Tuy nhiên, CPH DNNN và chủ trương dân chủ hóa trong quản lý kinh tế thời kỳ đầu rất rầm rộ, nhưng trong 2 - 3 năm gần đây đều mờ nhạt và không đạt mục tiêu đề ra. Theo số liệu của Bộ Tài chính, trong 3 năm qua, số DNNN được CPH chỉ đạt 25% kế hoạch. Chủ tịch HĐQT một tổng công ty cho rằng: "Quản lý DNNN hiện thiên về thành tích, nếu đem CPH DN đó, nghĩa là có một 'nhát cắt' toàn bộ hoạt động của DN và khi đó 'trắng, đen' phần nào rạch ròi, DN lãi chưa chắc đã lãi, mà là lỗ, mất hết vốn và không CPH được".

Kể từ khi Tổng công ty Xuất nhập khẩu Xây dựng Việt Nam (Vinaconex) thực hiện thí điểm CPH tổng công ty mẹ vào năm 2005 đến nay (CPH một DN lớn, có độ phức tạp trong định giá DN - PV), cả nước chưa có tổng kết nào về chương trình CPH thí điểm để từ đó rút kinh nghiệm cho cả các nhà tạo lập chính sách và các tổng công ty thực hiện.

Anh Việt

Chia sẻ
Bạn đang ở: OCD Tin tức Cộng đồng doanh nghiệp Tái cơ cấu DNNN: Phương án nào hiệu quả?

Kết nối với OCD

Liên hệ với OCD

  • 024 3553 7799
  • 096 363 6066
  • ocd@ocd.vn

 
Công ty Tư vấn Quản lý OCD
Trụ sở HN: Tầng 18, Tòa nhà Viwaseen, 48 Tố Hữu, Nam Từ Liêm, Hà nội
Tel: 024 3553 7799      Fax: 024 3553 7797
Văn phòng HCM: B0609, Tòa B, The Gold View, 346 Bến Vân Đồn, Quận 4, HCMC
Tel: 028 3925 3985 | 0906655010
 
CÔNG TY TƯ VẤN QUẢN LÝ OCD - Số ĐKKD  0101362912   do Sở KHĐT TP. Hà Nội  cấp ngày 23/05/2003