Tái cơ cấu DNNN từ khâu giám sát, giải trình

alt

(DVT.vn) - Với hoạt động đầu tư ngoài ngành, chưa cơ quan, cá nhân nào chịu trách nhiệm, cũng chưa ai bị kỷ luật dù chỉ với hình thức và mức độ thấp nhất.

 

Tại hội thảo Quản trị doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trong tái cấu trúc nền kinh tế ngày 29/11, TS Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương đã thẳng thắn nhận xét, chính hệ thống quản trị thiếu giám sát, thiếu tính giải trình, minh bạch đã dẫn đến tình trạng DNNN không có áp lực, động lực, năng lực nội tại để phát triển.

 

Tầm nhìn của các tổng công ty, tập đoàn còn hạn hẹp
 

Đứng từ góc độ chính trị và định hướng phát triển, ông khẳng định, DNNN ở Việt Nam có vai trò lớn và vị trí hết sức quan trọng, là thành phần kinh tế chủ đạo trong nền kinh tế, là trụ cột của quốc gia trong cạnh tranh với các tập đoàn…
 

Tuy nhiên, theo đánh giá của ông, trên thực tế, các tổng công ty, tập đoàn kinh tế thường thiếu tầm nhìn, không xác định cụ thể sứ mệnh định vị giá trị mà họ sẽ hướng đến trong bối cảnh và quá trình phát triển ở Việt Nam.
 

Họ không tập trung đầu tư phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngành cốt lõi mà đầu tư ngoài ngành tìm kiếm địa tô và lãi vốn, không tạo dựng được lợi thế và năng lực cạnh tranh mới cho quốc gia.
 

TS Nguyễn Đình Cung đưa ra nhận xét nghiêm khắc: “Là công cụ thực hiện chính sách và nhiệm vụ xã hội, nhưng lại không buộc phải chú ý đến “làm thế nào kiếm ra tiền”, không thể hiện trách nhiệm và giá trị xã hội trong chiến lược và cách thức kinh doanh của họ. Là công cụ ổn định vĩ mô nhưng trên thực tế họ lại là một trong số các nguyên nhân gây bất ổn kinh tế vĩ mô, làm cho bất ổn trở nên trầm trọng hơn. Là trụ cột cạnh tranh của nền kinh tế nhưng chưa trở thành doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh quốc tế mà là độc quyền trên thị trường nội địa”.
 

Ông nói,điệp khúc thường thấy ở các tổng công ty, tập đoàn nhà nước đó là: Thiếu vốn đầu tư thì đòi tăng giá, lỗ thì đòi tăng giá, giá chỉ có lên mà không xuống, chất lượng dịch vụ thấp.


 alt

      Hội thảo Quản trị doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trong tái cấu trúc nền kinh tế ngày 29/11 (ảnh: B.D)
 

Hệ thống giám sát lỏng lẻo, thiếu công khai, minh bạch
 

Về cơ cấu và thể chế thực hiện quyền chủ sở hữu nhà nước đối với tập đoàn kinh tế nhà nước, TS Nguyễn Đình Cung cho biết, có ít nhất 4 cơ quan đều là cơ quan hành chính ra quyết định đầu tư, thực hiện quyền và lợi ích của nhà đầu tư theo lối tư duy, cách thức làm việc của bộ máy hành chính.
 

Theo ông, các cơ quan này hoạt động không độc lập, không chuyên trách, không chuyên nghiệp,  không mục tiêu rõ ràng, không rõ ràng tiêu chí hay cơ sở quyết định hoặc tiêu chí không gắn với yêu cầu về kỹ năng và mục tiêu cần đạt được.
 

Trong khi đó cũng không có cơ chế và thể chế giám sát, đánh giá đối với những tổ chức, cá nhân được ủy quyền thực hiện quyền sở hữu Nhà nước cũng như hoạt động thực hiện quyền chủ sở hữu của họ.
 

Hệ quả là không có bất kỳ ai phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện đầy đủ, hiệu lực và hiệu quả quyền chủ sở hữu Nhà nước - ông nhận định.
 

TS Cung dẫn ví dụ điển hình về hiện tượng các tập đoàn, tổng công ty đầu tư ra ngoài ngành đã được phát hiện và trao đổi ít nhất từ năm 2008. Đây là trách nhiệm của các cơ quan và cá nhân được ủy quyền thực hiện quyền chủ sở hữu Nhà nước.
 

Tuy vậy, cho đến nay vẫn chưa có bất kỳ cơ quan hay cá nhân nào chịu trách nhiệm về vấn đề này và chưa có bất kỳ ai bị xử lý kỷ luật dù chỉ với hình thức và mức độ thấp nhất.
 

Điều lệ các tập đoàn được phê duyệt đầu năm 2011 vẫn quy định cho phép một cách phổ biến tất cả các tập đoàn đầu tư dàn trải, phân tán ra ngoài các ngành nghề kinh doanh chính của họ.
 

Ông kết luận, các DNNN nói chung và tập đoàn, tổng công ty nói riêng đã không hoàn thành được vai trò và vị trí của mình trong phát triển kinh tế, hiệu quả kinh doanh thấp và có xu hướng giảm.
 

Tóm lại, một hệ thống thiếu giám sát hoặc giám sát lỏng lẻo, thiếu công khai hóa và minh bạch hóa thông tin, thiếu trách nhiệm giải trình phổ biến ở tất cả các khâu và quy trình quản lý.
 

Cơ chế này không tạo được động lực, áp lực buộc mọi người nỗ lực hết mình để làm việc tốt nhất, nguy cơ xác suất tham nhũng, rủi ro đạo đức là rất lớn.


 alt

 Vinashin là một ví dụ về quản trị doanh nghiệp nhà nước lỏng lẻo.
 

“Không thể không thay đổi”
 

Trước những tồn tại nêu trên, TS Trần Đình Cung nhấn mạnh: “Không thể không thay đổi”. Cụ thể, cần thay đổi tư duy, định vị lại vai trò và trách nhiệm của DNNN trong phát triển kinh tế. Phải có cách nhìn hệ thống và toàn diện giải pháp đồng bộ.
 

Riêng về quản trị, ông đưa ra hai khâu đột phá: Một là thiết lập thể chế yêu cầu tập đoàn, tổng công ty Nhà nước công khai, minh bạch hóa thông tin theo thông lệ quốc tế, buộc các cơ quan, cá nhân, đại diện chủ sở hữu và các bên liên quan trực tiếp hoặc liên đới chịu trách nhiệm giải trình về kết quả, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của khu vực DNNN.
 

Hai là, đổi mới tư duy, thiết lập thể chế công cụ xây dựng năng lực của thể chế chuyên trách, thực hiện quyền chủ sở hữu Nhà nước theo thông lệ tốt và pháp luật hiện hành.
 

Đánh giá về quản trị tại các DNNN Việt Nam, ông Sameer Goyal, Ngân hàng Thế giới cũng đánh giá rằng, trong khi các doanh nghiệp tư nhân tối đa hóa giá trị, một cơ quan duy nhất quản lý, thì DNNN lại có các mục đích mâu thuẫn nhau, nhiều cơ quan phức tạp quản lí, thiếu sự khuyến khích, thiếu sự công bằng.
 

“Tất cả những yếu tố này có thể giải quyết thông qua việc nâng cao hiệu quả quản trị DNNN. Quản trị DNNN tốt sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, giá trị vốn cho cổ đông và mức độ ổn định tài chính. Góp phần nâng cao vị thế tài chính của Chính phủ và giảm nợ ngoài dự kiến, có thể giúp nâng cao khả năng tiếp cận với các nguồn vốn thay thế”.
 
Bích Diệp

Chia sẻ
Bạn đang ở: OCD Tin tức Cộng đồng doanh nghiệp Tái cơ cấu DNNN từ khâu giám sát, giải trình

Kết nối với OCD

Liên hệ với OCD

  • 024 3553 7799
  • 096 363 6066
  • ocd@ocd.vn

 
Công ty Tư vấn Quản lý OCD
Trụ sở HN: Tầng 18, Tòa nhà Viwaseen, 48 Tố Hữu, Nam Từ Liêm, Hà nội
Tel: 024 3553 7799      Fax: 024 3553 7797
Văn phòng HCM: B0609, Tòa B, The Gold View, 346 Bến Vân Đồn, Quận 4, HCMC
Tel: 028 3925 3985 | 0906655010
 
CÔNG TY TƯ VẤN QUẢN LÝ OCD - Số ĐKKD  0101362912   do Sở KHĐT TP. Hà Nội  cấp ngày 23/05/2003